Οι σεισμοί αποτελούν μέρος της διαδικασίας της “ζωής και της εξέλιξης της Γης”. Τη διαδικασία αυτή δεν μπορούμε να τη σταματήσουμε.

Η χώρα μας έχει τη μεγαλύτερη σεισμικότητα απ’ όλες τις χώρες της Μεσογείου, αλλά και από τις μεγαλύτερες ανάμεσα στις χώρες της Ευρασίας. Ενδεικτικό είναι το στοιχείο ότι η σεισμική ενέργεια που απελευθερώνεται κάθε χρόνο στον ελληνικό χώρο είναι σχεδόν ίση με αυτή που απελευθερώνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Οι πρόσφατες σεισμικές δράσεις έδειξαν ότι ο σεισμικός κίνδυνος όχι μόνο δεν μειώνεται με το χρόνο, αλλά αντίθετα αυξάνεται. Ο ελληνικός χώρος βρίσκεται στο όριο επαφής και σύγκλισης της Αφρικανικής και της Ευρασιατικής λιθοσφαιρικής πλάκας. Για το λόγο αυτό η ενεργός τεκτονική στο χώρο αυτό είναι έντονη, όπως εξάλλου δείχνει η σεισμικότητα, η παραμόρφωση και τα ηφαιστειακά φαινόμενα που παρατηρούνται στην περιοχή.

Η κατανομή των επικέντρων των επιφανειακών σεισμών (βάθος μικρότερο των 60 χλμ.) οριοθετεί διάφορες σεισμικές ζώνες. Η κυριώτερη είναι αυτή που εκτείνεται από τις ακτές Δυτικής Ελλάδος, Ιόνια νησιά, ΝΔ. Πελοπόννησος, Νότια Κρήτη, Κάρπαθος, Ρόδος. Άλλες σημαντικές ζώνες έχουν διεύθυνση Ανατολή - Δύση, όπως Β. Αιγαίου, Θεσσαλίας, Σποράδων, Πατραϊκού, Κορινθιακού κλπ.

Οι σεισμοί ενδιάμεσου βάθους (βάθη εστίας μεταξύ 70 και 180 χλμ.) είναι ιδιαίτερα επικίνδυνοι, γιατί προκαλούν βλάβες σε διάφορες αποστάσεις.

Πώς δημιουργείται όμως ο σεισμός;

Ας φανταστούμε μία περιοχή της λιθόσφαιρας που εξ αιτίας της διαρκούς κίνησης των πλακών για παράδειγμα συμπιέζεται. Ο χώρος αυτός θα αρχίσει να παραμορφώνεται και αυτό θα κρατήσει για δεκαετίες. Κάποτε δεν θα αντέξει και θα σπάσει δημιουργώντας σεισμό. Το σημείο του σεισμογόνου χώρου στο οποίο προεκδηλώθηκε το σπάσιμο καλείται εστία του σεισμού και βρίσκεται μέσα στη λιθόσφαιρα και η κατακόρυφη προβολή της εστίας πάνω στην επιφάνεια της γης καλείται επίκεντρο. Οι σεισμοί που προκαλούνται από την καταπόνηση της λιθόσφαιρας λέγονται τεκτονικοί σεισμοί και αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των σεισμών. Οι σεισμοί που συνδέονται με εκρήξεις ηφαιστείων λέγονται ηφαιστειογενείς σεισμοί. Σεισμό επίσης μπορεί να προκαλέσει η κατακρήμνιση της οροφής ενός σπηλαίου η και οι ανθρώπινες δραστηριότητες.

Αποτελεί κοινά παραδεκτό πια γεγονός ότι οι σεισμοί στην Ελλάδα συνιστούν εθνικό πρόβλημα. Το κοινωνικό και οικονομικό κόστος των σεισμών και οι τραυματικές εμπειρίες δεν αφήνουν περιθώρια για εφησυχασμό.

Αναγνωρίζεται ότι στα θέματα του σεισμού, ο προληπτικός σχεδιασμός και η εφαρμογή μέτρων για τη μείωση της τρωτότητος των κατασκευών, μπορούν να σφυρηλατήσουν την αντισεισμική θωράκιση της χώρας.

Πέρα όμως απ’ όλα αυτά τα επιστημονικά και επιμορφωτικά θα έπρεπε να αναλογιστούμε και να προβληματιστούμε. Αυτός ο τόσο πρόσφατος σεισμός θα έπρεπε αντί για τα σπίτια μας, να ταρακουνήσει τις σκέψεις, τα αισθήματα και τη συνείδησή μας. Είδαμε ζωές και υλικά αγαθά να χάνονται μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Όμως τα προσπεράσαμε πολύ γρήγορα και συνεχίζουμε πάλι απτόητοι.

Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μπορούν να χαθούν όλα αυτά για τα οποία αγωνιζόμαστε με κόπο για χρόνια: υλικά αγαθά, πλούτη, κτίρια, ομορφιά... Το μόνο που μένει είναι η ψυχή, οι καλές πράξεις, η αγάπη, η ευεργεσία, η ανθρωπιά. Ας το θυμόμαστε. Και αφού πέρασαν οι μετασεισμοί και αφού ζήσαμε μην ξεχαστούμε... Να αγωνιζόμαστε σ’ αυτή τη ζωή μα για την κατάκτηση πνευματικών αγαθών πάντα.

Τελειώνοντας θα ήθελα να δώσω 10 σύντομες συμβουλές:

1. Ο σεισμός κρατά δευτερόλεπτα, ασχέτως εάν εμάς μας φαντάζει χρόνος.

2. Προσοχή! Όχι πανικό! Προκαλεί μεγαλύτερες καταστροφές.

3. Ηρέμησε και στάσου κάτω από ένα σταθερό - σίγουρο χώρο.

4. Προτίμησε, εάν δεν γίνεται αλλιώς, να σταθείς κάτω από οριζόντιους δοκούς (από μπετόν) και κολώνες, είναι ποιο σίγουρα.

5. Αν μένεις στούς επάνω ορόφους σε πολυόροφο κτίριο, καλύτερα να κινηθείς προς τα επάνω.

6. Φακός - σφυρίχτρα πάντα μαζί.

7. Όχι ασανσέρ· από σήμερα λίγη άσκηση δεν βλάπτει.

8. Αν το σπίτι σου έχει αντέξει στον προηγούμενο και νυν σεισμό μην τρέχεις να πάρεις σκηνή που κάποιος άλλος την χρειάζεται περισσότερο.

9. Μην προσπαθείς να εκμεταλλευτείς ένα άσχημο γεγονός προς όφελός σου. Ο νοών νοείτω!

10. Και τέλος σ’αυτή την δύσκολη και τρομερή στιγμή, πριν κάνεις ο,τι δήποτε άλλο, σήκωσε πρώτα τα μάτια σου στον ουρανό και προσευχήσου στον Θεο και στην Παναγιά ζητώντας τους να σε βοηθήσουν. Και θα σε βοηθήσουν...

ΕΙΡΗΝΗ ΚΟΥΓΕΜΗΤΡΟΥ (Γεωλόγος)