- Άγιος Πορφύριος ο Μίμος: Όταν το θέατρο της ειδωλολατρίας συνάντησε το Μαρτύριο
Ιστορικο-εκκλησιαστικά άρθρα
Ενότητες
Φωτό & Βίντεο
Δημοφιλή Άρθρα
Εορτολόγιο (νέο ημ.)
19/11 Αβδιού ο Προφήτης *
ΑΒΔΙΟΥ, ΠΡΟΦΗΤΗΣ
ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ο Προφήτης Αβδιού (ή Οβδιού) που το όνομα του σημαίνει «δούλος Κυρίου», έζησε περί το 800 π.Χ. και είναι ένας από τους δώδεκα μικρούς λεγόμενους προφήτες.Ο Προφήτης Αβδιού καταγόταν από τη Συχέμ (εκ του αγρού Βηθοχαράμ ή Βαθαχαράμ), και με τη σύντομη προφητεία του αυστηρά παρατηρεί με ισχυρές ποιητικές εκφράσεις την υπερηφάνεια και την πτώση του Ισραήλ. Να τι λέει χαρακτηριστικά για την υπερηφάνεια: "Ὑπερηφάνια τῆς καρδίας σου ἐπῆρε σε κατασκηνοῦντα ἐν ταῖς ὀπαῖς τῶν πετρῶν, ὑψῶν κατοικίαν αὐτοῦ, λέγων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ - τὶς κατάξει με ἐπὶ τὴν γῆν; ἐὰν μετεωρισθῆς &... Περισσότερα »
Εορτολόγιο (παλαιό ημ.)
6/11 Παύλος Πατριάρχης Κων/πόλεως, Ομολογητής και Ιερο
ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ, ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΣ
ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ο Άγιος Παύλος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. και υπήρξε γραμματέας του αγιοτάτου Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αλεξάνδρου.
Όταν απεβίωσε ο Αλέξανδρος, το 377 μ.Χ., ο Παύλος εξελέγχθηκε Πατριάρχης. Ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος, όταν το πληροφορήθηκε δυσανασχέτησε, μία και ήταν οπαδός της αίρεσης των Αρειανών. Όταν ο Κωνστάντιος επέστρεψε από την Αντιόχεια στην Κωνσταντινούπολη, απομάκρυνε από τον πατριαρχικό θρόνο τον Παύλο και ανακήρυξε αυθαίρετα Πατριάρχη, τον αρειανόφρονα Νικομήδειας Ευσέβιο. Τότε ο Άγιος Παύλος πήγε στη Ρώμη. Εκεί βρήκε τον Μέγα Αθανάσιο, τον οποίο είχε απομακρύνει από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας ο Κωνστάντιος.Πληροφορηθείς τα γεγο... Περισσότερα »
Newsletter
Δωρεά Στον Σύνδεσμό Μας
Άγιος Πορφύριος ο Μίμος: Όταν το θέατρο της ειδωλολατρίας συνάντησε το Μαρτύριο
Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2026 - 26 εμφανίσεις άρθρου
ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ Ο ΜΙΜΟΣ
(Όταν το θέατρο της ειδωλολατρίας συνάντησε το Μαρτύριο)

Οι μυριάδες καλλίμαχοι Μάρτυρες του Χριστού,
στα πρωτοχριστιανικά χρόνια προέρχονταν από όλες τις φυλές, κοινωνικές τάξεις
και επαγγέλματα. Ορισμένοι μάλιστα, ομολόγησαν τον Χριστό και μαρτύρησαν,
παρότι ασκούσαν κάποια ταπεινά και ταυτισμένα με την ακολασία, επαγγέλματα,
όπως ήταν αυτό του μίμου.
Άλλωστε έτσι φανέρωναν πως η σωτηρία είναι δωρεά προς
όλους τους ανθρώπους, παρά τις καταβολές τους και του πρώην άσωτου βίου τους.
Ένας από αυτούς υπήρξε και ο άγιος Μάρτυς Πορφύριος ο Μίμος, ο οποίος ασκούσε
το επάγγελμα του ηθοποιού.
Γεννήθηκε στην Έφεσο της Μικράς Ασίας, στα
μισά του 3ου μ. Χ. αιώνα. Καταγόταν από οικογένεια ειδωλολατρών και ασκούσε το
επάγγελμα του μίμου (ηθοποιού). Ο πατέρας του ήταν φημισμένος ηθοποιός και είχε
δικό του θίασο, στον οποίο εργαζόταν από παιδί ο Πορφύριος. Το επάγγελμά τους
τους ανάγκαζε να περιπλανιόνται σε όλη τη Μικρά Ασία, δίνοντας παραστάσεις.
Η τέχνη της ηθοποιίας είχε εφευρεθεί στην
Ελλάδα και είχε κατά κανόνα, θρησκευτικό χαρακτήρα. Ήταν συνδεδεμένη με τις
διονυσιακές εορτές και θεωρούνταν ως θρησκευτική λατρεία. Τον 5ο π. Χ. το θέατρο είχε αναχθεί σε
υψηλή τέχνη και εμπλουτίστηκε με αξιοθαύμαστα θεατρικά έργα, από μεγάλους
ποιητές (Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη, Αριστοφάνη, κλπ).
Όμως στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια είχε
καταπέσει σε παρακμή και είχε συνδεθεί και ταυτιστεί με την ανηθικότητα και την
ακολασία. Οι παραστάσεις γινόταν σε κακόφημα καταγώγια και η θεματολογία ήταν
συνυφασμένη με την αισχρότητα. Για τούτο το επάγγελμα των ηθοποιών θεωρούνταν
περιθωριακό. Παρά ταύτα η παρηκμασμένη ειδωλολατρία συνέχιζε να δίνει στην
ηθοποιία λατρευτικό χαρακτήρα.
Ο Πορφύριος έδρασε στα χρόνια που αυτοκράτορας
της Ρώμης ήταν ο Αυρηλιανός (270-
Λίγα χρόνια νωρίτερα ο θρησκομανής
αυτοκράτορας Δέκιος (249-251), (το 250) είχε εγκαινιάσει τη δεύτερη και πιο
σκληρή περίοδο των διωγμών, με υποχρεωτική δήλωση (λίβελλο) όλων των υπηκόων
της αυτοκρατορίας πίστης στην ειδωλολατρία και την υποχρέωση τους να θυσιάζουν
δημόσια στους «θεούς» του κράτους.
Όμως ο Αυρηλιανός είναι ο πρώτος αυτοκράτορας,
ο οποίος κράτησε μια κάποια μετριοπαθή στάση κατά των Χριστιανών, εισάγοντας
μια μορφή μονοθεΐας, τη λατρεία του Αήττητου Ηλίου (Solus Invictus).
Αλλά οι κατά τόπους διοικητές, φανατικοί
ειδωλολάτρες, εφάρμοζαν συχνά δικές τους τακτικές και πρακτικές κατά των
Χριστιανών, διώκοντας τους, κατ’ επιταγή των ειδωλολατρικών ιερατείων.
Στις αισχρές και φθηνές παραστάσεις τους οι
ειδωλολάτρες ηθοποιοί, συχνά, προσπαθούσαν να περιγελάσουν, να γελοιοποιήσουν
και να εξευτελίσουν στα μάτια του ειδωλολατρικού όχλου τους διωκόμενους
Χριστιανούς, με συκοφαντικά και κωμικά δρώμενα.
Προφανώς αυτές τις παραστάσεις υποδαύλιζαν τα
αδίστακτα ειδωλολατρικά ιερατεία, τα οποία έβλεπαν να ερημώνουν τα «ιερά» τους
και να χάνουν προσόδους. Επίσης τις υποστήριζαν και χρηματοδοτούσαν και οι
τοπικοί ειδωλολάτρες άρχοντες, γελοιοποιώντας τους Χριστιανούς στα μάτια των
ειδωλολατρικών όχλων, με σκοπό να ανακόβουν την μεταστροφή τους στην χριστιανική
πίστη.
Άλλωστε, όπως είναι γνωστό, οι ειδωλολάτρες
ιερείς φρόντιζαν να διαδίδουν τερατώδεις συκοφαντίες κατά των Χριστιανών, όπως
λ.χ. ότι διαπράττουν «οιδιπόδειες μίξεις» και «θιέστια δείπνα», διαστρέφοντας
την πρωτοφανή για εκείνους έμπρακτη χριστιανική αγάπη και το μυστήριο της Θείας
Ευχαριστίας, διεγείροντας αποστροφή και μίσος των ειδωλολατρών κατά των
Χριστιανών!
Εδώ να αναφέρουμε την περίπτωση του
ειδωλολάτρη σατιρικού συγγραφέα Λουκιανού του Σαμοσατέα (125-
Μια τέτοια παράσταση οργάνωσε και ο φανατικός
ειδωλολάτρης έπαρχος της Καισάρειας Καππαδοκίας, Αλέξανδρος. Σε μια περιοδεία
του θιάσου του Πορφυρίου στην περιοχή, ο Αλέξανδρος είχε παρακολουθήσει
παραστάσεις του νεαρού ηθοποιού και διαπίστωσε το υποκριτικό του ταλέντο.
Σκέφτηκε λοιπόν να τον χρησιμοποιήσει,
προκειμένου να συκοφαντήσει και να περιγελάσει τους Χριστιανούς, οι οποίοι
πλήθυναν κατά χιλιάδες στην περιοχή της αρμοδιότητάς του. Κάλεσε λοιπόν τον
Πορφύριο και του ανέθεσε να ανεβάσει συκοφαντικές παραστάσεις κατά των
Χριστιανών, στις οποίες θα γελοιοποιούσαν την πίστη τους και τα Ιερά Μυστήρια
τους, στα μάτια των υπηκόων του ειδωλολατρών. Μάλιστα του έταξε γενναιόδωρη
χορηγία.
Ο μίμος Πορφύριος δέχτηκε και αποφάσισε να
ανεβάσει μια παράσταση, η οποία θα διακωμωδούσε το Ιερό Μυστήριο του
Βαπτίσματος.
Το θέατρο της πόλεως είχε γεμίσει από
ειδωλολάτρες θεατές, οι οποίοι είχαν συρρεύσει για να διασκεδάσουν με την
εμπαικτική παράσταση. Ο Πορφύριος υποδύθηκε τον βαπτιζόμενο και κάποιος άλλος
μίμος τον χριστιανό επίσκοπο. Με αστείες κινήσεις και γελοιότητες, ο μίμος,
επαναλάμβανε τα λόγια του Βαπτίσματος, βυθίζοντας τον Πορφύριο σε κάποια
λεκάνη. Τελειώνοντας τον έντυσε με λευκό χιτώνα, με τον οποίο έντυναν τους
νεοφώτιστους Χριστιανούς και άρχισε να γελοιοποιεί την περιφορά γύρω από την
κολυμβήθρα.
Αλλά τη στιγμή εκείνη, που το πλήθος των
θεατών αλάλαζε από τα γέλια, συνέβη κάτι το συνταρακτικό. Παρουσιάστηκε στρατιά
λευκοφορεμένων αγγέλων, οι οποίοι προπορεύονταν στην περιφορά, κρατώντας
λαμπάδες και ψάλλοντας: «Ὅσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε,
Χριστὸν ἐνεδύσασθε. Ἀλληλούϊα»!
Το θαύμα αυτό συντάραξε τον Πορφύριο και
ταυτόχρονα ένιωσε μια πρωτοφανή ευτυχία και χαρά. Αμέσως κατάλαβε ότι βιώνει
ένα πρωτόγνωρο θαύμα, το οποίο προκάλεσε ο αληθινός Θεός, τον Οποίο ως τότε δε
γνώριζε και λοιδορούσε. Τον επισκίασε η χάρη του Θεού, το Άγιο Πνεύμα μετέβαλε
το ψεύτικο βάπτισμα σε αληθινό.
Αμέσως συντελέστηκε στην ψυχή του μια
συνταρακτική αλλαγή και γι’ αυτό άρχισε να φωνάζει: «ο
Θεός των Χριστιανών με επισκέφτηκε, τον Οποίο εγώ ως τώρα λοιδορούσα! Αυτός
είναι ο αληθινός και μοναδικός Θεός. Γίνομαι Χριστιανός»!
Οι παριστάμενοι άγγελοι του έδειξαν να κάμει
το σημείο του σταυρού και αυτός σταυροκοπήθηκε με ευλάβεια!
Το πλήθος των θεατών απόρησε από το απρόσμενο
γεγονός και σταμάτησε τους γέλωτες. Η εμφάνιση των αγγέλων και δημόσια
μεταστροφή και ομολογία του μίμου Πορφυρίου, άλλους εξόργισε και άλλους
προβλημάτισε. Πολλοί πίστεψαν στο Χριστό και δήλωσαν τη μεταστροφή τους στη νέα
πίστη.
Αντίθετα, ο φανατικός ειδωλολάτρης έπαρχος
Αλέξανδρος έμεινε ασυγκίνητος. Κάλεσε αμέσως τον Πορφύριο και του ζήτησε να
ανακαλέσει πάραυτα την ομολογία του και να θυσιάσει στους «θεούς» της πόλεως.
Όμως εκείνος έμεινε αμετάπειστος και σταθερός
στην απόφαση του να ανήκει στο Χριστό και να είναι μέλος της αγίας του
Εκκλησίας. Μάλιστα τον έλεγξε για την σκληροκαρδία του και το αμετάπειστο της
γνώμης του. Έλεγξε την πίστη στα άψυχα είδωλα, τα οποία χαρακτήρισε λατρεία των
διαμόνων.
Ο θηριώδης ειδωλολάτρης έπαρχος, όπως ήταν
αναμενόμενο, εξαγριώθηκε με τη στάση του Πορφυρίου και για τούτο τον παρέδωσε
στους σκληροτράχηλους στρατιώτες και δημίους, να τον υποβάλλουν σε σκληρά και
απάνθρωπα βασανιστήρια, με σκοπό την επάνοδο του στην ειδωλολατρία.
Ο νεοφώτιστος Χριστιανός Πορφύριος τα υπόμεινε
με μεγάλη καρτερία, δοξάζοντας και υμνώντας ακατάπαυστα το Θεό, για τη μεγάλη
ευεργεσία, να τον βγάλει από τα σκοτάδια της πλάνης και να τον σώσει.
Όταν ο έπαρχος είδε ότι τα βασανιστήρια δεν
στάθηκαν ικανά να τον μεταστρέψουν, έδωσε διαταγή να τον αποκεφαλίσουν. Έτσι ο
μακάριος Πορφύριος αντάλλαξε την πρόσκαιρη γήινη ζωή με την ουράνια και αιώνια
αληθινή ζωή, την οποία εξαγόρασε με το αίμα του, λαμβάνοντας τον αμαράντινο
στέφανο του μαρτυρίου.
Η μνήμη του τιμάται στις 4 Νοεμβρίου.
Ο άγιος Πορφύριος αναφέρεται ως ο πρώτος άγιος
ο οποίος προέρχεται από το χώρο των μίμων. Τον ακολούθησαν πολλοί άλλοι μίμοι,
δίνοντας άλλη μορφή στο επάγγελμα. Μετάλλαξαν τον ανήθικο χαρακτήρα της
υποκριτικής τέχνης, σε σοβαρή και παιδευτική τέχνη, όπως αυτή επικράτησε και
καλλιεργήθηκε στο χριστιανικό Βυζάντιο, το περίφημο χριστιανικό θέατρο. Άλλαξαν
επίσης τη γνώμη που είχαν οι άνθρωποι για τον κλάδο των μίμων.
Λάμπρου
Κ. Σκόντζου, Θεολόγου – Καθηγητού
Από το βιβλίο: Οδοδείκτες για την αιωνιότητα – Άγιοι Μάρτυρες


